Franciscus van Assisi

Stel je voor: op een dag laat je alles achter, je sociale positie, al je bezittingen, zelfs de kleren die je draagt en je begint een nieuw leven, een leven in armoede, ondergeschikt aan iedereen. Dat is precies wat Franciscus van Assisi deed.

Laat je meeslepen in het boeiende verhaal van één van de meest inspirerende figuren uit de geschiedenis.

Het verhaal van Francesco begint in het historisch stadje Assisi in Italië. Eind 12de eeuw, een tijd van grote veranderingen, zijn er oorlogen tussen de paus en de keizer, kruistochten en ontstaan de eerste steden. De burgerij komt op voor haar rechten en begint zich steeds sterker te profileren. In die periode, in 1182, wordt Franciscus geboren. Als zoon van een rijke koopman trekt Franciscus zich het lot van de melaatsen en armen aan. Wanneer er in Assisi een burgeroorlog uitbreekt, wordt hij als krijgsgevangene een jaar lang vastgehouden in het nabijgelegen Perugia. Hier begint zijn bekeringsproces dat resulteert in de radicale navolging van Christus.

Na zijn gevangenschap keert hij terug naar Assisi. Hij schenkt al zijn bezittingen weg en kiest voor een leven van armoede, gebed en dienstbaarheid aan de ‘minderen’ in de maatschappij. Die radicale keuze laat zijn stadsgenoten niet onbewogen. Sommigen lachen hem uit, anderen luisteren naar zijn verhalen en laten zich inspireren. Hij trekt rond om de vrede van het evangelie te verkondigen en de dood en verderf zaaiende wanverhouding tussen rijk en arm te doorbreken. Het is vooral zijn manier van vertellen die de aandacht trekt: in ‘vuur en vlam’, met ‘handen en voeten’, volks en over het concrete leven. In 1208 sluiten enkele mensen zich bij hem aan. Franciscus krijgt in 1209 pauselijke steun voor de eerste leefregel van de beweging die rond hem ontstaat. Omdat Franciscus en zijn volgelingen naar Christus’ voorbeeld in radicale armoede leven, noemen ze zich ‘de mindere broeders', vandaar de benaming 'minderbroeders’.

Franciscus zet zich onvermoeibaar in voor de vrede van Christus. Hij schrijft er brieven over aan machthebbers. In 1219 reist hij naar Egypte, waar hij de islamitische leider sultan Melek al Kamil een boodschap van vrede brengt temidden van het strijdgewoel van de kruistochten. Zijn ‘respectvolle’ omgang met andere godsdiensten inspireert nog steeds. Door zijn regelmatige tussenkomsten bij zware conflicten beroepen verschillende vredesbewegingen zich op hem.

In 1212 sluit Clara, die later de clarissenorde zal oprichten, zich als eerste vrouw aan bij de nieuwe beweging. Vijf jaar later besluiten de minderbroeders te gaan missioneren buiten Italië. Paus Honorius geeft in 1223 zijn goedkeuring voor de uiteindelijke regel voor de religieuze orde.

Tijdens een veertigdaagse vasten in 1224 ontvangt Franciscus de ‘stigmata’, de wondtekenen van Christus. Zijn gezondheid is slecht. Hij houdt zijn laatste preektocht en dicht het Zonnelied, een ‘loflied aan de schepselen’ waarin hij zingt over de wind, water, vuur… en de eenheid van God, kosmos en mens. Bij alles wat hij doet, blijkt zijn groot respect voor de zon en de maan, de bomen en de bloemen, de vogels en de dieren. Tot dan toe was de middeleeuwse visie op de natuur één van kracht, maar vooral van angst. De bossen, de waters en de dieren waren gevaarlijk en vol bekoringen. Franciscus breekt hiermee. Hij praat met de vogels, voelt met de dieren mee. Geen wonder dat hij de patroonheilige is van natuur- en milieubewegingen. Werelddierendag wordt trouwens op zijn feestdag, 4 oktober gevierd.

Franciscus sterft op 3 oktober 1226 in Assisi en wordt de volgende dag in de kerk San Giorgio begraven. Paus Gregorius IX verklaart hem in 1228 heilig. Twee jaar later wordt zijn lichaam overgebracht naar de speciaal voor hem gebouwde San Francesco in Assisi.

Belangrijke data

1182              geboorte in Assisi
1199-1200     oorlog met Perugia
1202-1203     krijgsgevangen, vrijlating en ziekte
1205              ontmoeting met een melaatse
1206              keuze voor radicale armoede
1208              eerste volgelingen
1209              pauselijke steun eerste regel
1219              bezoek aan de sultan
1223              pauselijke goedkeurig ordesregel
1224              stigmatisatie
1225              Zonnelied
1226              overlijden in Assisi
1228              heiligverklaring
1230              overbrenging naar San Francesco in Assisi

Zonnelied van Franciscus

Allerhoogste, almachtige, goede Heer,
van U zijn de lof, de roem, de eer en alle zegen.
U alleen, Allerhoogste, komen zij toe
en geen mens is waardig uw naam te noemen. 
Wees geprezen, mijn Heer, door al uw schepselen,
vooral door mijnheer broeder zon
die de dag is en door wie Gij ons verlicht. 
En hij is mooi en straalt met grote pracht,
van U, Allerhoogste, draagt hij het teken. 
Wees geprezen, mijn Heer, door zuster maan en de sterren.
Aan de hemel hebt Gij ze gevormd, helder en kostbaar en mooi. 
Wees geprezen, mijn Heer, door broeder wind
en door de lucht, bewolkt of helder, en ieder jaargetijde,
door wie Gij het leven van uw schepselen onderhoudt.
Wees geprezen, mijn Heer, door zuster water
die heel nuttig is en nederig, kostbaar en kuis.
Wees geprezen, mijn Heer, door broeder vuur
door wie Gij voor ons de nacht verlicht;
en hij is mooi en vrolijk, stoer en sterk.
Wees geprezen, mijn Heer, door onze zuster moeder aarde
die ons voedt en leidt,
en allerlei vruchten voorbrengt, bonte bloemen en planten.
Wees geprezen, mijn Heer, door wie omwille van uw  liefde
vergiffenis schenken, en ziekte en verdrukking dragen.
Gelukkig wie dat dragen in vrede,
want door U, Allerhoogste, worden zij gekroond.
Wees geprezen, mijn Heer,
door onze  zuster de lichamelijke dood,
die geen levend mens kan ontvluchten.
Wee hen die in doodzonde sterven;
gelukkig wie zij in uw allerheiligste wil vindt,
want de tweede dood zal hun geen kwaad doen.
Prijs en zegen mijn Heer,
en dank en dien Hem in grote nederigheid.

Zegen voor broeder Leo

Zegen voor broeder Leo

De Heer zegene u en behoede u.
Hij tone u zijn aanschijn en ontferme zich over u.
Hij kere zijn gelaat naar u toe en geve u vrede.
Moge de Heer jou zegenen, broeder Leo.